Achtergrond
Het aantal mensen met dementie stijgt sterk door de vergrijzing. Momenteel heeft 7% van de Nederlanders boven de 65 jaar en 40% van de mensen boven de 90 jaar dementie. Dit betekent dat ongeveer 300.000 mensen in Nederland getroffen zijn, van wie circa 90.000 in woonzorg omgeving verblijven.1 In 2040 zullen er in Nederland meer dan een half miljoen mensen met dementie zijn, wereldwijd meer dan tachtig miljoen, waarvan ruim dertig miljoen in een woonzorg omgeving wonen.2 Tegelijkertijd zal een steeds kleinere groep werkenden de zorg moeten leveren en financieren. Dit vraagt om innovatieve oplossingen die de kwaliteit van zorg ondersteunen.
De wetenschap heeft de afgelopen jaren veel kennis opgebouwd over dementie en over de invloed van omgevingsfactoren en benaderingswijzen op bewoners in woonzorgomgevingen.3,4 Een goed ontworpen omgeving kan therapeutisch werken door te ondersteunen wat iemand nog wél kan, in plaats van te benadrukken wat niet meer mogelijk is. Onnodige prikkels moeten worden verminderd, terwijl bewoners juist kunnen kiezen uit betekenisvolle prikkels. Ook is ruimte nodig om te bewegen en te beleven. De fysieke omgeving kan daarmee een grote bijdrage leveren aan het welzijn van mensen met dementie, mits goed ontworpen.5 In de praktijk blijkt die kennis echter nog niet altijd voldoende vertaald naar concrete ontwerpprincipes en toepasbare richtlijnen voor deze doelgroep.6 Ontwerp- en onderzoeksbureau Alzheimer-Architecture werkt daarom op het snijvlak van wetenschappelijke inzichten (Evidence-Based Design) en de dagelijkse ontwerp- en zorgpraktijk.
Ambities van ‘samen denken’ naar ‘samen weten’
Alzheimer-Architecture streeft ernaar nieuwe interventies te onderzoeken, ontwerpen, realiseren en evalueren. Het bureau draagt bij aan de wetenschap, ondersteunt zorgprofessionals en versterkt de kwaliteit van (interieur)architectuur en dementievriendelijke publieke ruimte, in relatie tot de zorg voor mensen met dementie en hun naasten. Door samen nieuwe inzichten te ontwikkelen en te toetsen, vergroten we de kennis over de publieke ruimte en de (interieur)architectuur. Zo verbeteren we de kwaliteit van leven van mensen met dementie en hun directe omgeving.
Van ontwerp naar visie
Alzheimer-Architecture adviseert bij de ontwikkeling van een visie op een dementievriendelijke leefomgeving. Het bureau is gespecialiseerd in het vertalen van deze visie naar functionele ontwerpen, van de publieke ruimte tot het interieur van woningen. Daarnaast wordt het bureau regelmatig ingeschakeld om een ‘dementievriendelijkheidscheck’ uit te voeren om mogelijke omissies te voorkomen. Bij vraagstukken over de publieke omgeving werken we samen met gemeenten en andere betrokken partijen. In gezamenlijk overleg stellen we een programma van eisen (PvE) op dat aansluit bij de visie en de nieuwste wetenschappelijke en architectonische inzichten. Dit kan betrekking hebben op de herinrichting van de publieke ruimte, de ontwikkeling van een nieuw woon(zorg)concept, renovatie of nieuwbouw, of op verbeteringen aan uw woning zodat u langer in uw vertrouwde omgeving kunt blijven wonen.
Voor vraagstukken in de publieke omgeving stemmen we het PvE en de ontwerpkeuzes af met de betreffende gemeente(n). Ook bij de overgang naar een woonzorg omgeving helpen wij bij het inrichten van de nieuwe woonomgeving. Ontwerp en advies bij de keuze voor een nieuw woon(zorg)concept, renovatie, nieuwbouw of herinrichting van uw woning (of bij een overgang naar een verpleeghuisomgeving) omvat onder andere onderzoek naar:
– Routing en bewegwijzering
– Badkamer inrichting
– Keuken inrichting
– Woonkamer inrichting
– Slaapkamer
– Kleur- en materiaalgebruik
– Geluid
– Akoustiek
– Sfeerbeleving
– Verlichting
– Gebruik van objecten
– Eventuele toepassing van domotica en robotica (thuis technologie)
–.Tuinontwerp in relatie tot dementie
– Publiek ruimte in relatie tot de dementie vriendelijke leefomgeving
Gemeente Amsterdam (stadsdeel Zuid); TU Delft; Verzorgingshuis Pennemes; Stichting Geef Gambia een Toekomst; Verzorgingshuis Mennistenerf; EMMA-kinderziekenhuis; Stimuleringsfonds Creatieve Industrie; De Zorgcirkel; Academie van Bouwkunst Amsterdam; Deltaplan Dementie; Van Abbe Museum en GGZe; BrabandZorg; Stichting Sint Jacob; Odensehuis Andante; Gerrit Rietveld Academie; Cordaan; Stichting Namen Aidsmonument; Odensehuis Amsterdam-Zuid; Academie van Bouwkunst Groningen; Dementie Museum; Ben Sajet centrum; Gemeente Apeldoorn; Huis van de Tijd; Alzheimer-Nederland; PZC Dordrecht; Gemeente Zoeterwoude-Rijnndijk; SWOVE Veldhoven; Diverse buurthuizen en ontmoetingsruimten in Nederland; Gemeente Veldhoven; Wijz Welzijn Zwolle;
2 Fleming R., Purandare N., (2010). Long-term care for people with dementia: Environmental design guidelines. International psychogeriatrics, 22(07), 1084-1096.
3 Kolanowski A., Buettner L. & Moeller J., (2006). Treatment fidelity plan for an activity intervention designed for persons with dementia. American Journal of Alzheimer’s Disease and Other Dementias, 21, 326-332.
4 Cohen-Mansfield J. et.al., (2011). The relationships of environment and personal characteristics to agitated behaviors in nursing home residents with dementia. The Journal of clinical psychiatry, 73(3), 392-399.
5 Sternberg 2009; Calkins et al., 2001; Van Audenhove et al., 2003; Van Audenhove et al., 2009, 166-168.
6 Zeisel, J., (2001). Universal design to support the brain and its development.

